Systematische contacten

Systematische contacten

Doelstelling

De medewerkers van het CLB voeren systematische contacten uit bij leerlingen. Die contacten zijn gratis voor de leerling en de ouders.

De systematische contacten kaderen binnen het begeleidingsdomein preventieve gezondheidszorg waarbij de gezondheid, groei en ontwikkeling van leerlingen wordt bevorderd en beschermd.

Zo volgt het CLB het groei- en ontwikkelingsproces van de leerling op en detecteert ze risicofactoren, signalen en symptomen van gezondheids- en ontwikkelingsproblemen.

Het CLB vult het begeleidingsdomein preventieve gezondheidszorg in door:

  • Systematische contacten te organiseren
  • Vaccinaties aan te bieden
  • Profylactische maatregelen te nemen waar nodig

Tijdens het systematisch contact kan het CLB signalen opvangen of problemen vaststellen met betrekking tot de andere begeleidingsdomeinen of een combinatie ervan. 

Richtlijnen voor de systematische contacten

De Vlaamse Wetenschappelijke Vereniging voor Jeugdgezondheidszorg (VWVJ) ontwikkelde standaarden voor een kwaliteitsvolle uitvoering van preventieve jeugdgezondheidszorg in de centra voor leerlingenbegeleiding.

Een standaard bundelt niet alleen de beschikbare informatie voor de wetenschappelijke onderbouw van het programma maar biedt ook richtlijnen voor een correcte uitvoering.

De standaarden zijn goedgekeurd door het Agentschap Zorg en Gezondheid van de Vlaamse overheid, dat de opdrachten voor preventieve gezondheidszorg in het CLB bepaalt:

  • Standaard visus: beschrijft het onderzoek naar de oogstand, de gezichtsscherpte op afstand, de kleurzin, het dieptezicht bij de leerlingen van 3 tot 18 jaar.
  • Standaard vaccinaties: beschrijft de uitvoering van het vaccinatieprogramma van het CLB.
  • Standaard groei en puberteit: beschrijft hoe het CLB onderzoek uitvoert naar de lengte, het gewicht en de pubertaire ontwikkeling en naar de interpretatie van het groeipatroon bij de leerlingen van 3 tot 18 jaar.
  • Standaard gewicht: beschrijft de state of the art voor de klinische diagnose van een gewichtsprobleem; kadert in een ruimere aanbeveling voor de aanpak van eet- en gewichtsproblemen en in het bijzonder de vroege detectie ervan.
  • Standaard gehoor: richtlijn voor de screening van gehoorproblemen.
  • Standaard mondgezondheid: beschrijft de krachtlijnen van een goed preventief mondgezondheidsbeleid, de prioriteiten van de mondgezondheidspromotie, de methode van het mondonderzoek tijdens de consulten in het CLB en de krachtlijnen voor een gezondheidsbeleid.
  • Draaiboek Infectieziekten : beschrijft de aanpak van besmettelijke ziekten op school.

Naast het wegen en meten, onderzoek van het gehoor en zicht … heeft de CLB-medewerker ook aandacht voor de gezinssituatie, leefgewoonten en welbevinden van de leerling. De medewerker heeft een gesprek hierover met leerling en ouders tijdens een systematisch contact of op een ander moment. Een CLB moet zich zo organiseren dat de ouders maximaal aanwezig kunnen zijn bij het systematisch contact van de 3-jarigen of kinderen in 1ste kleuterklas.

Een leerling kan aangeven niet te willen praten over bepaalde zaken in aanwezigheid van de ouders. De CLB-medewerker zal dit respecteren.

Resultaten

Het CLB brengt de leerlingen en ouders op de hoogte van de resultaten van de systematische contacten.

Overzicht van de tijdstippen van de systematische contacten

Er zijn 5 systematische contacten in het basis- en secundair onderwijs op de leeftijd van:

  • 3 jaar of in de eerste kleuterklas
  • 6 jaar of in het eerste leerjaar
  • 9 jaar of in het vierde leerjaar
  • 11 jaar of in het zesde leerjaar
  • 14 jaar of in het derde jaar secundair onderwijs

Inhoud systematische contacten

Het systematische contact in de eerste kleuterklas of bij de leeftijdscohorte driejarigen wordt zo georganiseerd dat de ouders maximaal aanwezig kunnen zijn en omvat minstens:

1° kennisnemen van medische antecedenten van de leerling die voor de groei en ontwikkeling relevant zijn;

2° kennisnemen van kenmerken van de gezins- en maatschappelijke context die voor de groei en ontwikkeling van het kind relevant zijn;

3° monitoring van de groei om een inschatting te maken van de globale gezondheidstoestand van kinderen en jongeren op individueel en populatieniveau;

4° visusscreening op amblyopie en amblyogene factoren om een onomkeerbaar visusverlies te voorkomen en zo de binoculaire visusontwikkeling van kinderen en jongeren en hun onderwijsparticipatie te vrijwaren;

5° gehooronderzoek op indicatie om tijdig neurosensorieel gehoorverlies op te sporen en een vroege behandeling mogelijk te maken om de auditieve ontwikkeling van leerlingen en hun onderwijsparticipatie te vrijwaren;

6° kennisnemen van en aanmoedigen tot preventief tandartsbezoek en mondgezond gedrag om gebitsaantasting op jonge leeftijd te voorkomen;

7° controle van de vaccinatiestatus;

8° inschatten van risico’s en beschermende factoren met betrekking tot de gezondheid, groei en ontwikkeling, de schoolloopbaan en van de behoefte aan zorg, door de verkregen informatie te wegen. Hierbij gaat specifieke aandacht naar motoriek, taal en spraak, en sociaal-emotionele aspecten;

9° informeren, adviseren, verwijzen of toeleiden van het kind of het gezin naar zorg of een traject op maat.

Het systematische contact in het eerste leerjaar of leeftijdscohorte zesjarigen wordt zo georganiseerd dat de aanwezigheid van de ouders aangemoedigd wordt en omvat minstens:

1° kennisnemen van medische antecedenten van de leerling die voor de groei en ontwikkeling relevant zijn;

2° kennisnemen van kenmerken van de gezins- en maatschappelijke context die voor de groei en ontwikkeling van de leerling relevant zijn;

3° monitoring van de groei om een inschatting te maken van de globale gezondheidstoestand van leerlingen op individueel en populatieniveau;

4° visusscreening op amblyopie en amblyogene factoren om een onomkeerbaar visusverlies te voorkomen, en om de sensoriële (binoculaire visus)ontwikkeling van leerlingen en hun onderwijsparticipatie te vrijwaren;

5° kleurzinonderzoek om tijdig maatregelen te kunnen treffen die de participatie in onderwijs optimaliseren;

6° gehoorscreening om tijdig neurosensorieel gehoorverlies op te sporen en een vroege behandeling mogelijk te maken om de sensoriële (auditieve) ontwikkeling van leerlingen en hun onderwijsparticipatie te vrijwaren;

7° kennisnemen van en motiveren tot preventief tandartsbezoek en mondgezond gedrag om gebitsaantasting op jonge leeftijd te voorkomen;

8° controle van de vaccinatiestatus;

9° inschatten van risico’s en beschermende factoren met betrekking tot de gezondheid, groei en ontwikkeling, de schoolloopbaan en van de behoefte

aan zorg, door de verkregen informatie te wegen. Hierbij gaat specifieke aandacht naar motoriek, taal en spraak, en sociaal-emotionele aspecten;

10° informeren, adviseren, verwijzen of toeleiden van het kind of het gezin naar zorg of een traject op maat.

Het systematische contact in het vierde leerjaar of de leeftijdscohorte negenjarigen

omvat minstens:

1° monitoring van de groei om een inschatting te maken van de globale gezondheidstoestand van leerlingen op individueel en populatieniveau;

2° visusscreening op amblyopie, amblyogene factoren en recidieven van amblyopie om een onomkeerbaar visusverlies te voorkomen en de sensoriële (binoculaire visus)ontwikkeling van leerlingen en hun onderwijsparticipatie te vrijwaren;

3° kennisnemen van en motiveren tot preventief tandartsbezoek en mondgezond gedrag om gebitsaantasting op jonge leeftijd te voorkomen;

4° controle van de vaccinatiestatus;

5° informeren, adviseren, verwijzen of toeleiden van het kind of het gezin naar zorg of een traject op maat om in een vroeg stadium hindernissen voor de schoolloopbaan van leerlingen te beperken of weg te nemen.

Het systematische contact in het zesde leerjaar of de leeftijdscohorte elfjarigen wordt zo georganiseerd dat de aanwezigheid van de ouders aangemoedigd wordt en omvat minstens:

1° kennisnemen van medische antecedenten van de leerling die voor de groei en ontwikkeling relevant zijn;

2° kennisnemen van kenmerken van de gezins- en maatschappelijke context die voor de groei en ontwikkeling van de leerling relevant zijn;

3° monitoring van de groei om een inschatting te maken van de globale gezondheidstoestand van leerlingen op individueel en populatieniveau;

4° visusonderzoek met dieptezicht om binoculaire visusstoornissen tijdig te detecteren met het oog op een optimale onderwijsparticipatie en een brede studiekeuze;

5° gehoorscreening om tijdig neurosensorieel gehoorverlies op te sporen om de sensoriële (auditieve) ontwikkeling van leerlingen en hun onderwijsparticipatie te vrijwaren;

6° kennisnemen van en motiveren tot preventief tandartsbezoek en mondgezond gedrag om gebitsaantasting te voorkomen;

7° controle van de vaccinatiestatus;

8° inschatten van risico’s en beschermende factoren met betrekking tot de gezondheid, groei en ontwikkeling, de schoolloopbaan en van de behoefte aan zorg, door de verkregen informatie te wegen. Hierbij gaat specifieke aandacht naar leefstijl en sociaal-emotionele aspecten;

9° informeren, adviseren, verwijzen of toeleiden van het kind of het gezin naar zorg of een traject op maat.

 

Het systematische contact in het derde jaar van het secundair onderwijs of de leeftijdscohorte veertienjarigen omvat minstens:

1° kennisnemen van medische antecedenten van de leerling die voor de groei en ontwikkeling relevant zijn;

2° kennisnemen van kenmerken van de gezins- en maatschappelijke context die voor de groei en ontwikkeling van de leerling relevant zijn;

3° leerlingen stimuleren om te reflecteren over hun eigen gezondheid, leefstijl en welzijn, hen uitnodigen om vragen te stellen zodat ze advies op maat krijgen, en hen sensibiliseren om zorg te dragen voor hun eigen gezondheid;

4° monitoring van de groei om een inschatting te maken van de globale gezondheidstoestand van leerlingen op individueel en populatieniveau;

5° gehoorscreening om tijdig neurosensorieel gehoorverlies op te sporen, in het bijzonder als gevolg van lawaaischade, en een tijdige bijsturing van

het gezondheidsgedrag mogelijk te maken om de sensoriële (auditieve) ontwikkeling van leerlingen en hun onderwijsparticipatie te vrijwaren;

6° controle van de vaccinatiestatus;

7° in dialoog en partnerschap met de leerling informeren, adviseren, verwijzen of toeleiden naar zorg of een traject op maat;

8° inschatten van risico’s en beschermende factoren met betrekking tot de gezondheid, groei en ontwikkeling, de schoolloopbaan en van de behoefte aan zorg, door de verkregen informatie te wegen. Hierbij gaat specifieke aandacht naar leefstijl en sociaal-emotionele aspecten.

 

Verplicht?

In het kader van de preventieve gezondheidszorg zijn ouders en leerlingen verplicht mee te werken aan:

  • Systematische contacten
  • Profylactische maatregelen die het verspreiden van besmettelijke ziekten moeten voorkomen

Uitzondering

Verplicht betekent niet dat het systematische contact altijd door een CLB-medewerker moet worden uitgevoerd. Ouders en bekwame leerlingen kunnen zich verzetten tegen de uitvoering van een systematisch contact door een specifieke CLB-medewerker.
De ouders of de bekwame leerling moeten dan schriftelijk verzet aantekenen bij de directeur van het centrum, met een aangetekende brief of tegen afgifte van een ontvangstbewijs. Het verzet moet ondertekend en gedateerd zijn.

Als ouders of een bekwame leerling verzet aantekenen, moeten zij de systematische contacten binnen een termijn van 90 dagen laten uitvoeren door:

  • Óf een andere medewerker van het CLB
  • Óf een medewerker van een ander CLB
  • Óf een beroepsbeoefenaar in de gezondheidszorg extern aan het CLB

De beroepsbeoefenaar in de gezondheidszorg die het contact uitvoert, moet binnen de 15 dagen na het onderzoek een verslag ervan bezorgen aan het CLB dat de leerling begeleidt.
De CLB-medewerker geeft via een verwijsbrief aan de leerling en de ouders mee wat het contact inhoudt en waarover verslag moet worden gegeven.

Modelverslagen die een externe beroepsbeoefenaar in de gezondheidszorg moet invullen en meegeven aan de leerling:

Leerjaar

Op de leeftijd van

Modelverslagen

1ste kleuterklas

3 jaar

docx bestandModelverslag 1ste kleuterklas (Word, 3 p.) (172 kB)

1ste leerjaar

6 jaar

docx bestandModelverslag 1ste leerjaar (Word, 3 p.) (190 kB)

4de leerjaar

9 jaar

docx bestandModelverslag 4de leerjaar (Word, 3 p.) (111 kB)

6de leerjaar

11 jaar

docx bestandModelverslag 6de leerjaar (Word, 3 p.) (270 kB)

3de jaar secundair onderwijs

14 jaar

docx bestandModelverslag 3de jaar SO (Word, 3 p.) (87 kB)